Sztuka powieści. Antologia wywiadów I z „The Paris Review”. Wywiady z pisarzami

 Saul Bellow, Don DeLillo

Pasjonująca lektura! Wywiady z pisarzami, które ukazywały się w jednym z najbardziej znanych magazyynów literackich - najstarsze pochodzą a lat 50tych ubiegłego wieku, najmłodsze już w drugim dziesięcioleciu XXI w. Przeczytać w jednym tomie o tym, co myślą o pisaniu, literaturze ale też o życiu najwięksi -  Marquez, Cortazar, Hemingway, Nabokov, , Faulkner, Houellbeck i inni - bezcenne! Zgromadzenie tylu wielkich w jednym tomie pozwala zobaczyć w jak różnorodny sposób Pisarze podchodzą do literatury, jak inny mają warsztat, jak różnie piszą! Aż chce się czytać po tych wywiadach, aż chce się sięgać do klasyki.

Janion. Transe - traumy - transgresje. 1: Niedobre dziecię

 Maria Janion, Kazimiera Szczuka

Rozmawiają Uczennica z Mistrzynią. Pierwsza dobrze zna Drugą, wie o co zapytać, gdzie szukać by znaleźć więcej. Druga zdaje się - wobec sczerych i życzliwych dociekań  - schodzić z profesorskiej katedry, otwierać... Ciekawe te rozmowy - mądre retrospekcje, spojrzenie wstecz - z dystansem, komentarz do własnego życia.  Rozmowy o dzieciństwie, młodości, rodzinie - trudnych momentach ale też pierwszych fascynacjach intelektualnych, ideologiach, przeczytanych lekturach. Warto! - bo czytanie tych wspomnień jest obcowaniem z mądrością - a prawdziwie mądrych dzisiaj jest jakby mniej... albo się gdzieś pochowali - kto wie? 

Wąska ścieżka. Dlaczego odszedłem z Kościoła

Stanisław Obirek w rozmowie z Arturem Nowakiem

Jak dla mnie - lektura pasjonująca. Może dlatego, że moja droga duchowa, również intelektualna koresponduje z drogą autora - co prawda -gdzie mi do Obirka, jego wiedzy i intelektu! Mamy jednak podobne momenty zwrotne : też wyniosłem z domu katolickie wychowanie, byłem ministrantem, przeżyłem młodzieńczą fascynację katolicką duchowością - nawet studiowałem teologię na KUL, zanim przeniosłem się na polonistykę, potem jako dojrzały katolik pozostawałem w kręgu tzw. Kościoła otwartego (środowisko Tygodnika Powszechnego, Znaku , Więzi) - tam własnie poznałem autora tudzież innych ciekawych jezuitów - zwłaszcza Stanisława Musiała - ich myśl wywierała jakiś wpływ na mój światopogląd, choć bycie "katolikiem otwartym" nigdy nie było łatwe, bo katolicyzm mimo SOboru Watykańskiego II i prób reformowania wciąż pozostaje zamknięty- zakończmy to trzecie zdanie, bo to w końcu nie o mnie, tylko o Obirku notka. On również angażując się mocno w nurty intelektualne w Kościele - z wiarą , że w tej instytucji możliwa jest jakaś reforma, pełni w tej instytucji również wazne funkcje i po okresie bycia czarną owcą -rówież w oparciu o posadaną wiedzę przyszła dojrzała refleksja: "gdzie ja jestem i co ja tu robię" idąca w parze ze swoistym metaspojrzeniem na swój światopogląd i wiarę - to zaowocowało odejściem od Kościoła  i rozpoczeciem nowego życia - w wolności od kościelnych nakazów, dogmatów i powinności, niemniej z bagażem wiedzy i doświadczenia. Wolny Obirek, który oddzielił ziarno od plew i pozostawił sobie to, co cenne i wartościowe - jest fascynujący! Dalej wierzy, ale ślady Boga widzi raczej poza Kościołem: w miłości drugiego człowieka, kulturze, literaturze, muzyce. Książka jest też krytyką polskiego katolicyzmu, który według autora opowiadając się za prawicowym, wykluczającym dyskursem  mocno oddalił się od chrześcijaństwa- z Kościola dialogu (którym był choćby w czasie przełomu soborowego) staje się coraz bardziej Kośiołem monologu - zamiast przyciągać - odpycha. Mógłbym tak długo... ale siedem zdań już minęło - zakończę więc jak zacząłem: fascynująca  lektura, a wiele spostrzeżeń Obirka przyjmuję jako swoje. 8/10

Jak oni pracują. Rozmowy z polskimi twórcami

Agata Napiórska

Pomysł na książkę banalny: przeprowadzić wywiady z polskimi twórcami (pisarze, malarze, graficy) o metodach ich pracy, o "twórczej kuchni". Przy okazji są to wywiady o życiu jako takim. Czyta się świetnie, wiele anegdot, poglądów, ciekawostek i dziwactw z życia rozmówców. Na przykład - Bohdan Butenko ma włączony telefon jedynie przez dwie godziny dziennie - przez resztę dnia ma święty spokój. Wywiady bardzo nierówne - widzę , że dużo zależało od formy wypowiedzi. Najlepsze były te, które autorka przeprowadziła twarzą w twarz i niejako podąża za rozmową - te prowadzone mailowo czy na komunikatorach bardziej jak ankieta z pytaniami... bardzo ciekawe : z Pilchem, z Papciem Chmielem, z Bieńczykiem , Dehnelem. I banalne pytanie o wygranej dużej sumie pieniędzy mogła sobie autorka darować.

Świat się chwieje. 20 rozmów o tym, co z nami dalej

Grzegorz Sroczyński

 Wiele z tych rozmów znałem z wcześniejszych publikacji w Wyborczej - przeczytałem je po raz wtóry, ponieważ w całości świetnie zagrały dając pewien obraz - Polski i świata. Podoba mi się optyka Sroczyńskiego - widać, że dokonał swoistej wolty w poglądach politycznych i przeszedł z pozycji centrowych, liberalnych na pozycje lewicowe - to dodaje smaku tym rozmowom, pieprzu. Niektóre poruszają do głębi, jak ta z panem od nieruchomości warszawskich, wiele wywołało wielkie dyskusje. Przede wszystkim jednak Sroczyński łamiąc schemat grzecznej i uprzejmej rozmowy porusza swoich rozmówców, skłania do refleksji i odkrywa nowe prawdy ( słynne "byliśmy głupi" Marcina Króla) . Sami rozmówcy również stają niejako w nowym świetle - są bardziej prawdziwi, inni niż ci, których znamy z medialnych fasad (pozytywne zaskoczenie: Piotr Ikonowicz, swietna rozmowa z Dorotą Wellman, znakomite z Marcinem Królem i Karolem Modzelewskim). Wywiady wielkiej wagi - poważna i niestety smutna refleksja nad ostatnim ćwierćwieczem w wolnej Polsce. Jeżeli chodzi o tytułowe pytanie - nie wieje optymizmem, ale warto właśnie dziś, właśnie teraz o tym rozmawiać - w taki właśnie sposób - niejako wylewając sobie kubeł zimnej wody na głowę  .

Kapuściński. Nie ogarniam świata.

Witold Bereś, Krzysztof Burnetko

Książka, która w bibliotece wpadła do ręki, tak trochę przez przypadek i już w tej ręce została. Bardzo lubię zarówno autorów wywiadu ( prowadzących dziś m.in. świetny portal  Polska ma sens) , jak i głównego bohatera, którego darzę wielką estymą. Cykl świetnie przeprowadzonych wywiadów z mistrzem jest w pewnym sensie jego biografią - dotyka całej jego twórczości. W Książce mamy skompensowane poglądy pisarza na świat współczesny - mam wrażenie, że autorzy świetnie potrafili zbudować dobrą przestrzeń do mądrej i rzeczowej rozmowy - o świecie, o Polsce, o życiu i wreszcie o warsztacie pisarza. Pokazali całą mądrość i przenikliwość swojego Rozmówcy. Zaskakujące, że choć od śmierci Pisarza upłynęło już osiem lat - wiele myśli i spostrzeżeń Kapuścińskiego jest dziś bardzo aktualnych - w pewnym sensie proroczych. Przeczytałem z wytężoną uwagą i ogromną przyjemnością - i momentami: z wielkim przejęciem. 

wypowiedź z wywiadu przeprowadzonego w 1994 r:

"Walka Wschód - Zachód, konfrontacja systemów demokratycznych i totalitarnych, została zastąpiona przez nowe prądy, z którymi wchodzimy w XXI wiek. Są to nacjonalizm, rasizm i wszelkiego typu fundamentalizm religijny. Ich wspólnym mianownikiem jest bardzo duża emocjonalność i w związku z tym są łatwe do zaszczepienia w społeczeństwie masowym. Bo nie rządzi się ono względami racjonalnymi, racjonalnym sposobem myślenia, ale nader łatwo poddaje się emocjom i nastrojom."

Teoria Trutnia i inne

Agnieszka Drotkiewicz, Anna Dziewit-Meller

Trzynaście rozmów kobiet z mężczyznami. Bardzo różne te rozmowy - bo i ludzie różni. Ale miałem wrażenie, że był pewien klucz i panie próbowały wciągać swoich rozmówców na jedne tory. Feminizm, patriarchat, wzorce kulturowe - zamierzeniem było "podważyć kulturowy pancerz" jak czytamy na okładce i wydobyć szczere zwierzenia. No niech będzie, chociaż połowie rozmówców nic nie trzeba było podważać, bo poglądy mieli "słuszne". Dobrze się czytało to co mówił Stefan Chwin, Stefan Meller,Michel Houellebecq. Młody Sławomir Sierakowski jakoś tak bardzo topornie - frazesy ideologiczne i nic poza tym. Natomiast Jakub Żulczyk - jakoś żałośnie (dziwki, burdele i pornografia!), pomimo "och i ach" rozmawiających koleżanek-feministek - i zachodzę w głowę, dlaczego taka reakcja?